Opbouw van de energierekening onder de Energiewet 2026
Inzicht 1: Opbouw van je energierekening
De energierekening voor huishoudens en kleine zakelijke afnemers bestaat uit verschillende componenten die wettelijk zijn vastgelegd. Sinds 1 januari 2026 gelden nieuwe regels onder de Energiewet voor transparantie en facturatie.
Wettelijke basis: Besluit factuur en kostenoverzicht
Het Besluit factuur, verbruiks- en indicatief kostenoverzicht energie (BWBR0036646) schrijft voor dat elke energiefactuur minimaal de volgende elementen moet bevatten:
Verplicht element | Toelichting |
Factuurperiode | De periode waarop de factuur betrekking heeft |
Totale hoeveelheid | Totaal afgenomen energie in kWh of m³ |
Totale kosten | Som van alle kostencomponenten inclusief BTW |
Verbruiksafhankelijke kosten | Leveringstarief × verbruik + energiebelasting |
Verbruiksonafhankelijke kosten | Vastrecht, vaste leveringskosten, netbeheerkosten |
Netto verbruik (indien van toepassing) | Na saldering of teruglevering |
Bron: wetten.overheid.nl/BWBR0036646 (Besluit factuur energie, artikel 4)
Energiebelasting 2026
De energiebelasting is een overheidsheffing die per verbruikseenheid wordt geheven. De tarieven zijn gestaffeld: hogere tarieven bij lager verbruik, degressief bij grootverbruik.
Energiebelasting Elektriciteit 2026 (excl. BTW)
Verbruiksschijf | Tarief per kWh |
0 - 2.900 kWh | € 0,09901 |
2.900 - 10.000 kWh | € 0,06018 |
10.000 - 50.000 kWh | € 0,04283 |
50.000 - 10 mln kWh | € 0,01321 |
Energiebelasting Gas 2026 (excl. BTW)
Verbruiksschijf | Tarief per m³ |
0 - 1.000 m³ | € 0,59290 |
1.000 - 170.000 m³ | € 0,35430 |
170.000 - 1 mln m³ | € 0,15092 |
Bron: Rijksoverheid.nl/belastingplan-2026, Belastingdienst energiebelasting
Heffingskorting 2026
Jaar | Korting per aansluiting |
2026 | € 521,99 (incl. BTW: € 631,61) |
Bron: Rijksoverheid.nl/onderwerpen/milieubelastingen
Inzicht 2: Tariefcomponenten per Contracttype
De Energiewet 2026 maakt onderscheid tussen verschillende contracttypes, elk met eigen toegestane tariefcomponenten.
Overzicht: Contracttypes onder de Energiewet
Contracttype | Prijswijziging | Kenmerken | Doelgroep |
Vast (modelcontract) | Niet toegestaan (12 mnd) | Vaste prijs, zekerheid | Risico-avers |
Variabel (modelcontract) | 4x per jaar (1/1, 1/4, 1/7, 1/10) | Volgt markt, flexibel | Algemeen |
Dynamisch | Per uur (stroom) / dag (gas) | Spotmarktprijs + opslag | Actieve verbruikers |
Vrij contract | Volgens contract | Maatwerk, onderhandelbaar | Zakelijk/bewust |
Bron: Energiewet art. 2.23, ACM Besluit Modelcontracten 2026
Tariefcomponenten: Dynamisch Energiecontract
Bij dynamische contracten is het leveringstarief direct gekoppeld aan de spotmarktprijs. De Energiewet verplicht leveranciers met meer dan 200.000 klanten om dynamische contracten aan te bieden (art. 2.9).
Opbouw dynamisch tarief
Component | Omschrijving | Voorbeeld |
Spotmarktprijs elektriciteit | EPEX SPOT of Nord Pool (uurprijs) | Variabel per uur/kwartier |
Spotmarktprijs gas | TTF via LEBA of EEX (dagprijs) | Variabel per dag |
Inkoopvergoeding | Opslag voor leveranciersdiensten | € 0,01 - € 0,03 per kWh |
Vaste leveringskosten | Maandelijks vastrecht | € 5 - € 10 per maand |
Energiebelasting | Wettelijk vastgesteld tarief | Zie belastingtabel |
Netbeheerkosten | ACM-gereguleerd tarief | Vast per maand |
BTW | 21% over alle componenten | 21% |
Inzicht 3: Energiebeurzen en Spotmarkten
De dynamische energieprijzen voor consumenten zijn direct gekoppeld aan de groothandelsprijzen op Europese energiebeurzen. Dit inzicht geeft een overzicht van de relevante handelsplatformen.
Elektriciteitsbeurzen Nederland
Beurs | Type | Prijsresolutie | Toelichting |
EPEX SPOT | Day-ahead & Intraday | Per kwartier (sinds okt 2025) | Grootste spotmarkt CW-Europa, voorheen APX |
Nord Pool | Day-ahead & Intraday | Per kwartier (sinds okt 2025) | Scandinavisch platform, actief in NL sinds 2019 |
ICE ENDEX | Termijnmarkt (futures) | Maand/kwartaal/jaar | Langetermijncontracten elektriciteit |
Bron: TenneT.eu/elektriciteitsmarkt, EPEX SPOT, Nord Pool
De day-ahead markt sluit dagelijks om 12:00 uur. Op dat moment worden via het SDAC (Single Day-Ahead Coupling) algoritme Euphemia de prijzen voor elk uur van de volgende dag bepaald. Sinds 1 oktober 2025 worden prijzen in Nederland per kwartier vastgesteld.
Gasbeurzen Nederland
Beurs/Platform | Type | Prijsresolutie | Toelichting |
TTF (LEBA) | Day-ahead spotmarkt | Per dag | Belangrijkste Europese gas-spotmarkt, beheerd door Gasunie/GTS |
EEX TTF | Day-ahead spotmarkt | Per dag | European Energy Exchange, EGSI-index |
ICE ENDEX TTF | Termijnmarkt (futures) | Maand/kwartaal/jaar | Langetermijncontracten gas |
Bron: ICE ENDEX, EEX, Gasunie Transport Services (GTS)
TTF staat voor Title Transfer Facility, een virtueel handelspunt voor gas in het Nederlandse gasnet. LEBA (London Energy Brokers' Association) publiceert de day-ahead prijsindex. De EEX publiceert de EGSI (European Gas Spot Index) als alternatieve referentie.
Specificatie inkoopvergoeding dynamische contracten
De inkoopvergoeding (ook wel opslag genoemd) dekt de volgende kosten die de leverancier maakt:
Kostensoort | Toelichting |
Transactiekosten | Kosten voor inkoop op EPEX SPOT, Nord Pool of TTF handelsplatform |
Onbalanskosten | Kosten voor afwijking tussen voorspeld en werkelijk verbruik; TenneT verrekent dit met de BRP (Balance Responsible Party) |
Profielkosten | Kosten voor allocatie en reconciliatie van verbruiksprofielen per aansluiting |
Administratiekosten | Facturatie, klantenservice, IT-systemen, slimme meter communicatie |
Marge leverancier | Winstmarge en buffer voor risico's |
Bron: ACM Besluit Modelcontracten 2026, toelichting
Inzicht 4: Terugleverkosten en Saldering
Met de beëindiging van de salderingsregeling per 1 januari 2027 worden terugleverkosten een belangrijk nieuw element op de energiefactuur.
Salderingsregeling: Overgangsperiode
Periode | Regeling | Gevolg voor factuur |
Tot 1 januari 2027 | Saldering: teruglevering wordt weggestreept tegen afname | Netto verbruik op factuur, terugleververgoeding voor overschot |
1 jan 2027 - 1 jan 2030 | Minimale terugleververgoeding: 50% van kaal leveringstarief | Aparte vergoeding voor alle teruglevering |
Na 1 januari 2030 | Vrije marktwerking, geen wettelijk minimum | Terugleververgoeding naar marktwaarde |
Bron: Wet beëindiging salderingsregeling (Stb. 2025, 17)
Wettelijke bescherming: Terugleververgoeding niet negatief
Een belangrijk element van de Wet beëindiging salderingsregeling is de bescherming tegen negatieve terugleververgoedingen bij dynamische contracten.
Bepaling | Wettelijke vereiste |
Artikel I.C lid 7 | De gemiddeld gewogen terugleververgoeding mag over een periode van een maand niet negatief zijn. |
Toepassing | Geldt met name voor dynamische contracten waarbij de uurprijs negatief kan worden bij stroomoverschot. |
Gevolg | Zonnepaneelbezitters hoeven gemiddeld per maand nooit te betalen om stroom terug te leveren aan het net. |
Amendement Postma | Deze bescherming is opgenomen dankzij een aangenomen amendement van NSC-Kamerlid Wytske Postma. |
Bron: Wet beëindiging salderingsregeling (Stb. 2025, 17), Tweede Kamer 36611
Let op: De terugleververgoeding mag niet negatief zijn, maar leveranciers mogen wel terugleverkosten in rekening brengen. Het netto resultaat (terugleververgoeding minus terugleverkosten) kan daardoor per saldo negatief uitvallen. De ACM houdt toezicht op de redelijkheid van deze kosten.
Terugleverkosten: Toegestane berekening
Onder de nieuwe modelcontracten mogen terugleverkosten uitsluitend per kWh in rekening worden gebracht (niet via staffels of vast bedrag). Dit verhoogt transparantie en vergelijkbaarheid.
Kostensoort | Toelichting |
Onbalanskosten teruglevering | Verschil tussen voorspelde en werkelijke teruglevering veroorzaakt onbalans op het net die door TenneT wordt verrekend |
Profielkosten teruglevering | Allocatie en reconciliatie van teruggeleverde volumes naar de juiste tijdsperiodes |
Netcongestiekosten | Extra kosten wanneer vraag de netcapaciteit overschrijdt (blijven toegestaan na 2027) |
Administratiekosten | Verwerking van teruglevering in facturatie en rapportage |
Bron: ACM Besluit Modelcontracten 2026, toelichting randnummer 22-25
Inzicht 5: Transparantie en Facturatievereisten
De Energiewet 2026 stelt strenge eisen aan de wijze van factureren en informeren.
Factuureisen onder de Energiewet
Artikel 2.7 van de Energiewet bepaalt dat leveranciers verantwoordelijk zijn voor juiste en tijdige facturering. De factuur moet in duidelijke en begrijpelijke taal (B1-niveau) worden opgesteld.
Verplichting | Wettelijke basis en toelichting |
Minimaal 1x per jaar factuur | Art. 2 Besluit factuur energie: jaarlijkse eindafrekening verplicht |
Duidelijke en begrijpelijke taal | Art. 3: B1-taalniveau, toegankelijk voor alle consumenten |
Uitsplitsing kosten | Art. 4: Verbruiksafhankelijke en -onafhankelijke kosten apart |
Tariefwijzigingen melden | Huishoudens: minimaal 1 maand vooraf persoonlijk informeren |
Kosteloos verstrekken | Art. 14: Factuur en overzicht mogen niet apart in rekening worden gebracht |
Bron: wetten.overheid.nl/BWBR0036646, Energiebesluit art. 2.5
Contractsamenvatting (nieuw per 2026)
De Energiewet introduceert een verplichte contractsamenvatting die vóór het sluiten van het contract moet worden verstrekt (Energiebesluit art. 2.3). Deze bevat:
- Naam, adres, telefoon en e-mail van de leverancier
- Overeengekomen tarieven en opbouw daarvan
- Frequentie van tariefaanpassingen
- Looptijd en voorwaarden voor wijziging/beëindiging
- Informatie over opzegvergoeding (indien van toepassing)
- Informatie over consumentenrechten en klachtenprocedures
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen EPEX SPOT en Nord Pool?
Beide zijn elektriciteitsbeurzen waar de Nederlandse day-ahead en intraday prijzen worden bepaald. EPEX SPOT (voorheen APX) is de grootste beurs voor Centraal-West-Europa. Nord Pool is een Scandinavisch platform dat sinds 2019 ook in Nederland actief is. De prijzen op beide beurzen zijn via SDAC aan elkaar gekoppeld.
Wat is het verschil tussen TTF/LEBA en EEX voor gas?
TTF (Title Transfer Facility) is het virtuele handelspunt voor gas in Nederland, beheerd door GTS. LEBA publiceert de day-ahead index. EEX (European Energy Exchange) publiceert een alternatieve index (EGSI) gebaseerd op dezelfde TTF-markt. Beide indices worden door leveranciers gebruikt voor dynamische gascontracten.
Mag de terugleververgoeding negatief zijn?
Nee, de Wet beëindiging salderingsregeling bepaalt dat de gemiddeld gewogen terugleververgoeding over een periode van een maand niet negatief mag zijn. Dit beschermt met name klanten met dynamische contracten tegen negatieve uurprijzen. Let op: terusleverkosten mogen wel in rekening worden gebracht, waardoor het netto resultaat per saldo negatief kan uitvallen.
Wat zijn onbalanskosten en wie betaalt deze?
Onbalanskosten ontstaan wanneer het werkelijke verbruik of teruglevering afwijkt van de voorspelling. TenneT verrekent deze kosten met de Balance Responsible Party (BRP) van de leverancier. Bij dynamische contracten worden deze kosten via de inkoopvergoeding doorberekend aan de eindgebruiker.
Bronvermelding
Wetgeving
- Energiewet (Stb. 2025, 12) - wetten.overheid.nl/BWBR0050714
- Besluit factuur, verbruiks- en indicatief kostenoverzicht energie - wetten.overheid.nl/BWBR0036646
- Wet beëindiging salderingsregeling (Stb. 2025, 17)
Toezichthouder en marktpartijen
- ACM Besluit Modelcontracten 2026 - acm.nl
- TenneT - tennet.eu/nl/elektriciteitsmarkt
- EPEX SPOT - epexspot.com
- Nord Pool - nordpoolgroup.com
- ICE ENDEX / EEX - ice.com, eex.com
- Gasunie Transport Services (GTS) - gasunietransportservices.nl
Overheid
- Rijksoverheid.nl/onderwerpen/energie-thuis/salderingsregeling
- Tweede Kamer - tweedekamer.nl/kamerstukken/wetsvoorstellen/36611
- Eerste Kamer - eerstekamer.nl/wetsvoorstel/36611