Dynamisch versus Variabele Contracten in de Nederlandse Energiemarkt 2025
Dynamisch versus Variabele Contracten in de Nederlandse Energiemarkt (2025)
Samenvatting van de Bevindingen
Uit een analyse van de Nederlandse elektriciteits- en gasmarkt in 2025 blijkt dat variabele energiecontracten voor consumenten een aanzienlijke kostenpremie met zich meedragen ten opzichte van een dynamische leveringsovereenkomst met beursprijzen. Voor zowel stroom als gas was het verschil in jaarlijkse kosten voor variabele contracten rond de +42%.
Metriek | Gasmarkt | Elektriciteitsmarkt |
|---|---|---|
Procentueel verschil (%) | +42,0% | +42,4% |
Absoluut Verschil | €223,40 | €115,64 |
Maand met grootste verschil | November (85,3%) | Mei (90,6%) |
Hoewel de jaarlijkse premiepercentages vrijwel identiek zijn, wijzen de onderliggende marktdynamieken op duidelijke verschillen: de gasmarkt kende een gematigde volatiliteit zonder negatieve prijzen, terwijl de elektriciteitsmarkt meer volatiliteit en negatieve prijzen vertoonde.
De gehanteerde methodiek om de jaarkosten te berekenen, is door de gepubliceerde prijzen van het CSB voor variabele contracten en de beursprijzen te gebruiken voor een standaard verbruik voor gas en stroom. Het verbuiksprofiel die is gebruik is voor stroom het E1B profiel en voor gas het G1A profiel.
Inzicht 1. Elektriciteitsmarkt: Volatiel met Hoge Premie
De analyse van de Nederlandse elektriciteitsmarkt in 2025 (gewogen met het E1B-laadprofiel) toont een 42,4% kostenpremie voor variabele contracten, wat neerkomt op €115,64 extra kosten per genormaliseerde eenheid vergeleken met de beursprijs.
Belangrijkste Bevindingen (Stroom)
- Kostenverschil: De kosten voor stroom met beursprijzen bedroegen €272,87, terwijl de kosten met een variabel contract €388,51 waren*. Gebaseerd op een jaarverbruik van 2600 kWh
- Extreme Volatiliteit: Beursprijzen variëren van -€350/MWh tot €523,47/MWh.
- Seizoenspatronen: De verschillen waren het hoogst in de lente/zomer (maart-september) met 40-91%. Mei vertoonde de hoogste relatieve premie van 90,6%.
- Intraday Volatiliteit: De prijsspreidingen in de middag (13:00-23:59) waren 21% hoger dan in de ochtend (0:00-12:59). Dit wordt gedreven door piekvraag en het afbouwen van zonne-energie.
Maandelijkse Kostenvergelijking (Stroom)
Dit is de data van de maandelijkse kostenvergelijking (inclusief 21% BTW):
Maand | Kosten beursprijs (€) | Kosten variabel contract (€) | Verschil (€) | Premie (%) |
|---|---|---|---|---|
Januari | 35,39 | 39,78 | +4,39 | +12,4% |
Februari | 33,37 | 34,72 | +1,35 | +4,0% |
Maart | 25,43 | 35,70 | +10,27 | +40,4% |
April | 18,76 | 31,49 | +12,73 | +67,9% |
Mei | 15,36 | 29,28 | +13,92 | +90,6% |
Juni | 15,45 | 27,71 | +12,26 | +79,4% |
Juli | 20,22 | 28,23 | +8,01 | +39,6% |
Augustus | 17,13 | 28,12 | +10,99 | +64,1% |
September | 17,81 | 28,13 | +10,32 | +58,0% |
Oktober | 20,76 | 31,60 | +10,84 | +52,2% |
November | 25,68 | 34,34 | +8,66 | +33,7% |
December | 27,50 | 39,40 | +11,90 | +43,3% |
Jaartotaal | 272,87 | 388,51 | +115,64 | +42,4% |
Stroom beursprijs kengetallen
- Minimum: -€350/MWh (negatieve prijsstelling tijdens overschot)
- Maximum: €523,47/MWh (extreme schaarsteprijzen)
- Gemiddelde: €87,26/MWh
- 10e percentiel: €18,78/MWh
- 95e percentiel: €153,30/MWh
- Totale bandbreedte: €873,47/MWh
Volatiliteitsbeoordeling:
- Totaal Prijsbereik: De prijzen fluctueerden over een bereik van €873,47/MWh, met een minimum van -€350/MWh (negatieve prijzen door overaanbod) en een maximum van €523,47/MWh (extreme schaarste).1
- Seizoensvolatiliteit:
- De lente was de meest volatiele periode, met de hoogste gemiddelde dagelijkse high-low spreads in de maanden april tot juni (tussen €155 en €170/MWh).
- Mei vertegenwoordigde de piek in volatiliteit, met een gemiddelde dagelijkse spreiding van €170,28/MWh.
- De wintermaanden (december tot februari) vertoonden de laagste volatiliteit, met dagelijkse spreads tussen €74 en €109/MWh.
- Intraday Asymmetrie: De volatiliteit was niet gelijkmatig verdeeld over de dag.
- De middagblok (13:00-23:59 uur) kende een gemiddelde dagelijkse spreiding van €113,47/MWh, wat 21% hoger is dan het ochtendblok (0:00-12:59 uur) met €93,70/MWh.
- Dit hogere verschil in de middag wordt toegeschreven aan piekvraag (tussen 17:00 en 20:00 uur) en het effect van de afbouw van zonne-energieproductie (solar ramp-down)
Inzicht 2. De Impact van Negatieve Elektriciteitsprijzen
In 2025 werden 711 negatieve prijsmomenten waargenomen op de Nederlandse elektriciteitsmarkt, wat overeenkomt met ongeveer 8,0% van alle 15-minuten intervallen.
Kenmerken van Negatieve Prijzen
- Tijdsbestek: Deze momenten vonden uitsluitend plaats gedurende acht maanden, van maart tot en met oktober, en waren volledig afwezig in de wintermaanden (november tot februari).
- Hoogtepunten:
- Extreemste Prijs: Mei kende de meest extreme negatieve prijs van -€350/MWh.
- Hoogste Frequentie: Oktober had de hoogste frequentie met 173 momenten, hoewel het niveau lager was.
- Oorzaak: De negatieve prijzen correleren met perioden van hoge zonne-energieproductie, met een piek in mei wanneer de zonnekracht maximaal is en de verwarmingsvraag eindigt.
- Gevolgen voor Consumenten: Voor consumenten met spotmarktprijzen droegen deze 711 intervallen bij aan het kostenvoordeel van 42,4% ten opzichte van variabele contracten, aangezien zij in die perioden betaald kregen om elektriciteit te gebruiken. Het biedt ook arbitragekansen voor batterijopslag.
Maandelijkse Verdeling Negatieve Prijzen
Maand | Negatieve Evenementen | % van de Maand | Minimum Prijs | Ernst |
|---|---|---|---|---|
Maart | 52 | 1,7% | -€33/MWh | Matig |
April | 84 | 2,9% | -€189,9/MWh | Hoog |
Mei | 145 | 4,9% | -€350/MWh | Extreem |
Juni | 127 | 4,4% | -€53/MWh | Matig |
Juli | 12 | 0,4% | -€2/MWh | Minimaal |
Augustus | 57 | 1,9% | -€64,8/MWh | Matig |
September | 61 | 2,1% | -€63,4/MWh | Matig |
Oktober | 173 | 5,8% | -€8,8/MWh | Laag |
Inzicht 3. Gasmarkt: Gematigde Volatiliteit en Hoogste Absolute Premie
In de gasmarkt (gewogen met het G1A-laadprofiel, inclusief 21% BTW) bedroeg de kostenpremie voor variabele contracten 42,0%, wat neerkomt op €223,40 extra kosten per jaar. De gasmarkt toonde een stabieler beeld dan de elektriciteitsmarkt.
Belangrijkste Bevindingen (Gas)
- Kostenverschil: De spotmarktkosten bedroegen €532,51, terwijl de variabele contractkosten €755,91 waren.
- Volatiliteit: De spotmarkt kende een gematigde volatiliteit met een bereik van 88% ten opzichte van het gemiddelde en geen extreme evenementen.
- Seizoenspatronen: De hoogste percentagepremies (48-85%) werden waargenomen in de zomer en herfst. November had de maximale premie van 85,3%.
- Winter Concurrentie: Januari had de meest concurrerende variabele prijsstelling, met een premie van slechts 5,1%.
Maandelijkse Kostenvergelijking (Gas)
Dit is de data van de maandelijkse kostenvergelijking (inclusief 21% BTW):
Maand | Kosten beursprijs (€) | Kosten variabel contract(€) | Verschil (€) | Premie (%) |
|---|---|---|---|---|
Januari | 133,32 | 140,10 | +6,78 | +5,1% |
Februari | 91,24 | 119,55 | +28,31 | +31,0% |
Maart | 64,91 | 101,41 | +36,50 | +56,2% |
April | 35,87 | 57,42 | +21,55 | +60,1% |
Mei | 18,59 | 28,55 | +9,96 | +53,6% |
Juni | 8,39 | 14,02 | +5,63 | +67,1% |
Juli | 6,89 | 11,66 | +4,77 | +69,3% |
Augustus | 6,77 | 11,26 | +4,49 | +66,4% |
September | 10,17 | 16,86 | +6,69 | +65,8% |
Oktober | 25,91 | 44,09 | +18,18 | +70,2% |
November | 46,67 | 86,49 | +39,82 | +85,3% |
December | 83,79 | 124,49 | +40,70 | +48,6% |
Jaartotaal | 532,51 | 755,91 | +223,40 | +42,0% |
Kenmerken Spotmarkt 2025 (alle prijzen in €/m³):
- Gemiddelde: €0,353/m³
- Minimum: €0,258/m³ (73% van het gemiddelde)
- Maximum: €0,570/m³ (161% van het gemiddelde)
- 10e percentiel: €0,292/m³
- 90e percentiel: €0,471/m³
- Totale bereik: €0,312/m³ (88% van het gemiddelde)
- Interkwartielbereik (P10-P90): €0,179/m³ (51% van het gemiddelde)
Volatiliteitsbeoordeling:
- Matige volatiliteit: 88% bereik ten opzichte van het gemiddelde
- Stabiele verdeling: P10-P90 spreiding duidt op een normale marktwerking
Bronnen:
- CBS -Gemiddelde energietarieven voor consumenten https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/85592NED
- Profielen energiedatawijzer: https://energiedatawijzer.nl/onderwerpen/profielen/
- Beursprijzen zie: Opbouw van de energierekening onder de Energiewet 2026
Andere inzichten binnen Dynamisch contract & consument
Wat is een dynamisch contract, voor wie wel/niet geschikt, risico’s en voordelen.
In dit inzicht wordt beschreven voor wie een dynamisch contract geschikt is.
Dynamisch versus Variabele Contracten in de Nederlandse Energiemarkt 2025
Deze analyse richt zich op een vergelijking van twee contraactvormen in de Nederlandse markt gedurende het jaar 2025: **spotmarktprijzen** en **variabele energiecontracten**. Het onderzoek beoogt de verschillen in kosten, marktdynamiek en volatiliteit te kwantificeren voor zowel de elektriciteits- als de gasmarkt. Daarbij wordt specifiek gekeken naar de extreme prijsfluctuaties en de aanwezigheid van negatieve prijzen in de elektriciteitsmarkt, tegenover de gematigdere volatiliteit van de gasmarkt. Het centrale onderwerp is het in kaart brengen van de kenmerken van deze twee contracttypen voor consumenten aan de hand van gedetailleerde maandelijkse data en kengetallen.